07.02.11, 20:05

Brain, czyli początek epoki wirusów

25. rocznica powstania pierwszego "pecetowego" wirusa.

W styczniu 1986 roku powstał pierwszy wirus, który nie powodował w wielkich szkód – zarażał jedynie kilka bajtów w sektorze rozruchowym dyskietki, zmieniał jej etykietę i powodował spowolnienie napędu dysków. 

Brain, bo tak nazywa się pierwszy wirus stworzony na komputer PC, nie został stworzony, by szkodzić. Zaprogramowali go dwaj bracia z pakistańskiego miasta Lahore – Basit i Amdżad Farooq Alvi. Kilka lat wcześniej, do spółki z trzecim bratem, Szahidem, założyli jedną z pierwszych w kraju firm komputerowych. Stworzyli między innymi program do monitorowania akcji serca, który okazał się popularny wśród piratów. Zdenerwowani krążącymi powszechnie nielegalnymi kopiami swojego programu bracia wpadli na pomysł, jak dać nauczkę piratom. Tak właśnie narodził się Brain.

Wirus został wykryty i zneutralizowany przez firmę F-Secure, która dokonała tego, jako pierwsza. Zanim to jednak nastąpiło, wywołał panikę przede wszystkim w Wielkiej Brytanii i USA, uznawanych za bastiony bezpieczeństwa komputerowego. Spanikowani użytkownicy zaczęli wydzwaniać na telefony podane przez braci, co w efekcie doprowadziło do odcięcia im linii telefonicznych. Wysłany do Pakistanu korespondent magazynu Time Ross Monroe przeprowadził wywiad z braćmi Farooq Alvi, którzy w tym czasie stali się największymi gwiazdami branży komputerowej.

Każda infekcja dokonana przez wirusa była wywołana użyciem nielegalnej kopii wspomnianego programu medycznego. W rozmowach z prasą twórcy zarzekali się, że nie mieli złych intencji i celowo zaprogramowali Braina tak, by nie wywoływał większych uszkodzeń. Mimo tego okazało się, że jedna z wersji wirusa czasem uszkadza dyskietki używane w komputerach Apple, uniemożliwiając innym programom zapisywanie nowych informacji. Firma braci została pozwana o odszkodowanie z tego tytułu, co spowodowało jej rozwiązanie

Trzej bracia założyli jednak kolejną firmę – Brain NET, która odegrała pionierską rolę w historii pakistańskiego Internetu: stworzyła pierwszy system pocztowy w kraju, była pierwszym providerem Internetu w Pakistanie i do dziś utrzymuje jedną z czołowych pozycji w kraju. Brain, pomimo iż stał się pierwszym znanym wirusem działającym na komputerach klasy PC i wzorem dla innych, o wiele bardziej szkodliwych programów, pomógł w położeniu podwalin pod raczkującą wówczas branżę bezpieczeństwa komputerowego.

Od czasów Braina wirusy komputerowe przeszły długą ewolucję. Do roku 1995 królowały podobne mu wirusy atakujące sektory startowe, takie jak Stoned, Cascade, Form, V-Sign, Den Zuk, Monkey,  czy Joshi. Duża część z nich nie powodowała wielkich uszkodzeń, istniały jednak wyjątki takie jak Michelangelo z 1992 roku, który blokował dostęp do danych na wszystkich dyskach zainfekowanego komputera. Na dość podobnej zasadzie działał One_half, który niezauważalnie dla użytkownika szyfrował określone dane na dysku twardym, a jego usunięcie przez program antywirusowy mogło skutkować całkowitą utratą danych. W pierwszej połowie lat 90. powstał również program Virus Creation Lab, który umożliwiał pisanie wirusów ludziom z niewielką wiedzą informatyczną, jednak wirusy powstające przy jego użyciu nie spełniały oczekiwań ich twórców. Pierwsza generacja wirusów charakteryzowała się długim czasem rozprzestrzeniania się (około roku) i praktycznie zanikła zupełnie w drugiej połowie lat 90.

Kolejny etap to makrowirusy, które korzystały z luk we wczesnych systemach operacyjnych. Etap rozprzestrzeniania zajmował około miesiąca. Pierwszym makrowirusem atakującym system Microsoft Windows był WM.Concept, wykryty w 1995 roku. Kolejnymi "popularnymi" wirusami wykorzystującymi makra były Laroux, Boza, Marburg czy Melissa z 1999 roku. Ten ostatni wirus zapowiadał już nadchodzącą erę robaków e-mailowych, ponieważ często wysyłał wrażliwe informacje mailem do znajomych ofiary. Niedługo po wykryciu go Microsoft uszczelnił ochronę makr, praktycznie eliminując możliwość zaatakowania systemu tą drogą.

Wraz z upowszechnieniem się poczty elektronicznej pod koniec lat 90. pole do popisu zyskali twórcy wirusów przenoszących się właśnie za pomocą e-maila, tzw. robaków e-mailowych. Rozprzestrzenianie się takich wirusów było kwestią zaledwie dni. Pierwszym takim wirusem był Happy99, a najbardziej znanym ILOVEYOU, wykryty w 2000 roku. Niepozorny załącznik imitujący plik tekstowy wprowadzał wiele złośliwych zmian w systemie operacyjnym komputera, co gorsza, rozsyłał się też automatycznie do wszystkich adresów w skrzynce pocztowej zarażonej maszyny. Jego ofiarą padły miliony osób na całym świecie, spowodował on również straty finansowe sięgające 5,5 miliarda dolarów. Kolejnym wirusem tego typu był MyDoom z 2004 roku. Robaki e-mailowe wciąż są poważnym zagrożeniem, dlatego też zaleca się nieotwieranie wiadomości z podejrzanych adresów oraz dziwnie wyglądających załączników. 

Dużo poważniejszym zagrożeniem są jednak robaki sieciowe – wirusy, które wykorzystują luki w zabezpieczeniach systemów i replikują się same, praktycznie bez konieczności wykonywania jakichkolwiek czynności przez użytkownika. Do tego charakteryzują się jeszcze szybszym czasem rozprzestrzeniania, mierzony zaledwie w minutach. Pierwszy taki wirus – Code Red, wykryty w 2001 roku, spowodował atak DDos na dziesiątki sieci lokalnych na świecie, m.in. sieć Białego Domu. Kolejne, jak Sasser czy Slammer, powodowały poważne straty i zagrożenia, paraliżując np. działanie bankomatów czy nawet systemów kontroli lotów.

Coraz częściej motywem tworzenia wirusów jest chęć zarobienia pieniędzy. Wirusy takie jak Fizzer czy Sobig infekowały komputer, zmuszając go do wysyłania dziesiątek wiadomości spamerskich, natomiast SDBot szukał w zainfekowanym komputerze wrażliwych danych, haseł dostępu, a nawet tajnych kodów do gier komputerowych. Wszystkie powyższe wirusy zostały wykryte w 2005 roku. W tym samym roku wykryto wirusa typu rootkit stworzonego przez koncern medialny Sony. Wykorzystujący ten sam pomysł co Brain (wirus zabezpieczający przed nielegalnym kopiowaniem) system zabezpieczeń płyt z muzyką DRM wywołał oburzenie na całym świecie. Po licznych pozwach Sony zrezygnowało z jego stosowania.

Twórcy wirusów nie oszczędzają również urządzeń mobilnych. Pierwszy znany wirus komórkowy – Cabir, pojawił się w 2003 roku. Najnowsze wersje wirusów komórkowych, takie jak 3D Anti Terrorist, ukrywają się pod postacią zwykłych aplikacji mobilnych i mogą powodować duże straty – np. wykonywać drogie połączenia.

Pomysłowość twórców nie zna granic. Haxdoor z 2003 roku był koniem trojańskim, wykorzystującym luki bezpieczeństwa do zagnieżdżenia się na komputerze, mogącym pozostawać niewykrytym przez wiele lat. Storm Worm z 2007 roku używał załącznika mailowego do podłączenia zainfekowanego komputera do botnetu - armii 10 milionów zdalnie sterowanych maszyn. O rok młodszy Mebroot powoduje zatrzymanie systemu, wysyła raport do swojego twórcy. Najbardziej zmyślnym jak dotąd wirusem jest równieśnik Mebroota – Conficker, który wykorzystuje zaawansowane techniki wykorzystania luk w systemach i słabych haseł, a po infekcji blokuje strony większości producentów wirusów. Jak przyznaje szef działu badań F-Secure, Mikko Hypponen, Conficker do dziś jest zagadką dla wielu pogromców wirusów.

Największym jak dotąd zagrożeniem jest jednak oprogramowanie stosowane do sabotażu – także przemysłowego. W listopadzie ubiegłego roku prezydent Iranu Mahmud Ahmadineżad potwierdził, iż ofiarą robaka Stuxnet, przenoszonego za pomocą pendrive'ów i atakującego systemy obsługi dużych obiektów przemysłowych, padła elektrownia atomowa w irańskim Bushehr. W styczniu 2011 rosyjski ambasador przy NATO stwierdził, iż Stuxnet mógł wywołać w ten sposób katastrofę ekologiczną podobną do czarnobylskiej. Nakład pracy konieczny do stworzenia tego wirusa każe podejrzewać, że został on zamówiony przez rząd państwa, na razie nie jest pewne, którego.

Komentarze

Powiązane

08.01.24, 21:00
| biznes i technologie » informacje
ORLEN przejmuje stacje paliw w Austrii
ORLEN sfinalizował zakup 100 proc. udziałów w spółce Doppler Energie zarządzającej 267 stacjami paliw w Austrii. Dzięki transakcji spółka posiada blisko 3,5 tysiąca stacji paliw w siedmiu krajach w Europie. Koncern rozważa dalsze akwizycje w regionie oraz działania, które pozwolą mu dołączyć do grona liderów w obszarze elektromobilności na austriackim rynku.
07.01.24, 20:43
| biznes i technologie » informacje
Dealz ma już trzysta sklepów na polskim rynku
Sieć Dealz (Pepco Group) w grudniu 2023r., otworzyła w Bytomiu swój 300. sklep w Polsce.
06.01.24, 10:53
| biznes i technologie » informacje
ROMET prognozuje 60 proc. wzrost przychodów w sezonie 2024. Rowery marki obecne na 50 rynkach
Mimo spowolnienia na rynku rowerowym, polski producent rowerów - firma ROMET, prognozuje wzrost przychodów na poziomie 60 proc. w sezonie 2024.
03.01.24, 12:14
| biznes i technologie » informacje
Tomasz Podolski Dyrektorem Sprzedaży w Hochland Polska
2 stycznia 2024 r. Tomasz Podolski objął stanowisko Dyrektora Sprzedaży w Hochland Polska. Podolski pracował wcześniej, m.in. w Unilever Polska, Danone czy Lorenz Bahlsen Snack-World.
03.01.24, 07:45
| internet » informacje | biznes i technologie » informacje
Orange Polska z umowamina budowę sieci szerokopasmowych w ramach KPO
W ramach ogłoszonych naborów, zapewniających dostęp do bardzo szybkiego internetu na terenach tzw. białych plam, Orange Polska podpisał umowy dla 20 obszarów. Dzięki temu około 110 tys. gospodarstw domowych i prawie 16 tys. przedsiębiorstw zostanie objętych zasięgiem sieci szerokopasmowej.
26.12.23, 10:38
| biznes i technologie » informacje
Maspex przejmuje Becherovkę
Grupa Maspex, właściciel m.in. marek Tymbark, Kubuś, Lubella, Łowicz oraz alkoholi w tym Żubrówki, podpisała umowę z Pernod Ricard. W wyniku planowanej transakcji polska spółka stanie się właścicielem marki Becherovka oraz zakładu produkcyjnego wraz z magazynem w Karlovych Varach w Czechach.
18.11.23, 08:00
| internet » e-commerce | biznes i technologie » informacje
DHL Parcel zmienia się DHL eCommerce
DHL Parcel, firma działająca na rynku usług kurierskich w Polsce, rozpoczyna proces zmiany nazwy.
17.11.23, 19:45
| internet » e-commerce | biznes i technologie » informacje
Answear.com na dwunasty rynek. Tym razem do Włoch
Answear.com, e-commerce oferujący modę i produkty Home & Lifestyle w regionie Europy Środkowo-Wschodniej, rozszerza działalność o rynek włoski.
15.11.23, 15:00
| biznes i technologie » informacje | kultura » muzyka
Grupa Empik muzyczna kupiła wytwórnię Jazzboy Records
Empik przejmuje 100 proc. udziałów w polskiej wytwórni muzyki alternatywnej – Jazzboy Records. W wyniku transakcji ma zacieśnić się współpraca między wytwórnią, platformą dystrybucyjną e-muzyka oraz innymi podmiotami z Grupy Empik.
01.11.23, 22:22
| biznes i technologie » informacje
CPS GfK: rynek marek własnych w branży FMCG w Polsce jest warty już 48 mld zł
Rynek marek własnych w polskiej branży FMCG jest już warty 48 mld zł. W 2025 r. marki własne mają odpowiadać za jedną czwartą wszystkich wydatków polskich gospodarstw domowych na produkty szybkozbywalne – wynika z najnowszego raportu „CPS GfK. Private Brands 2023“.
Subskrybuj RSS działu biznes i technologie: rss
Oferty pracy

Specjalista do spraw komunikacji i promocji

Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie | Warszawa

Przejdź do oferty

specjalista ds.promocji i PR

Teatr Kwadrat im. Edwarda Dziewońskiego | Warszawa

Przejdź do oferty

Specjalista ds. promocji

Zakopiańskie Centrum Kultury | inne

Przejdź do oferty
Konkursy
do 21.03.24

Do zdobycia jeden egzemplarz książki.

do 15.03.24

Do zdobycia jeden zestaw.

Polecamy
Konferencje

Zapraszamy do współpracy. Cena dodania do katologu od 149 PLN netto.

16 marca 2024 r., Dom Towarowy Braci Jabłkowskich w Warszawie.